Moet je je zorgen maken om pesticiden in snoepgroenten?

Waarschijnlijk niet, nee

Paniek. Duizenden reacties. Vier miljoen (and counting) views. We vergiftigen namelijk onze kinderen met snoepgroenten, die tjokvol zouden zitten met gevaarlijke pesticiden.

Dit is zo pak ‘m beet de strekking van een video die BNNVARA en Kassa afgelopen maandag online zette, als promo voor hun aflevering over een rapport van PAN NL.

Veilige norm

“Elf van de twintig snoepgroenten voldoen niet aan de veilige norm”, zo lezen we in de beschrijving.

Ik moet zeggen dat ik nog nooit een dergelijke online paniek live heb kunnen zien ontvouwen. En begrijpelijk, want als je dit alles zo leest, maak je je direct ontzettend veel zorgen. Zelf werd ik op de video geattendeerd door mijn vriendin, die ook nogal bezorgd was. Hebben we onze kinderen dan een giftig smörgåsbord aan pesticiden voorgeschoteld, waardoor ze ziek zullen worden?

Nee. Niet echt.

En hoewel er best wat valide punten in het betreffende rapport staan, is het toch een behoorlijk vreemd item waar we allemaal naar zitten te kijken. En zijn er echt heel twijfelachtige journalistieke keuzes gemaakt door Kassa. Ik denk dat dit dus vooral journalistieke kwestie is en niet zozeer een pesticidenkwestie.

Ik denk dat ze zelfs iets van een rectificatie zouden moeten plaatsen. Daar zal het echter niet van komen, is mijn indruk op basis van mijn gesprek met de eindredacteur, waar ik hieronder ook nog even over uit zal wijden.

Het is, vooral doordat Kassa een volstrekt bizarre reel online heeft geplempt, een shitshow aan misinformatie en morele paniek geworden. Het is nog maar de vraag in hoeverre ik de show kan ontshitten, maar ik ga m’n best doen.

Mocht je geen zin hebben in een ellenlange leessessie, scroll dan vooral naar beneden voor de conclusies. Maar zoals bij zoveel dingen is het denk ik beter om de feiten op een rij te krijgen en daadwerkelijk te snappen waar dingen misgaan, in plaats van blind van mijn oordeel uit te gaan.

Het rapport

Goed, dan het rapport. Dat is hier te lezen.

Dit is een verslag van een experiment dat is uitgevoerd door Pesticide Action Network Nederland. Pesticide Action Network is eerder op mijn website de revue gepasseerd, omdat de organisatie in Engeland, dus PAN UK, vorig jaar nog flink de plank mis sloeg met een zogenaamd alarmerend rapport over tampons. En zoals je in mijn stuk daarover kunt lezen, had dat ook het gewenste effect, want mensen lezen dat er wat stoffen in tampons zitten en schieten gelijk totaal in paniek, zonder de daadwerkelijke situatie volledig te snappen. Dit lijkt inmiddels een beetje het stokpaardje van PAN: inspelen op bestaande chemofobie om zo de aandacht te trekken. En dus niet zozeer eerlijk informeren.

Toevallig schreef ik vorige week over chemofobie Alsof de duivel ermee speelt:

---

Chemofobie voor dummies

---

Nu moet ook gezegd worden dat het feit dat PAN NL een activistische lobby-organisatie is, an sich geen probleem is. Sterker nog: ze zijn tegen het gebruik van schadelijke pesticiden en dat lijkt me een uitstekend uitgangspunt voor een NGO. Dat een dergelijke organisatie met een bepaald doel voor ogen een rapport uitbrengt, betekent niet inherent dat dit rapport niet deugt. Laat dat duidelijk zijn. Er is ook geen reden om aan te nemen dat de data niet klopt, of dat er is gesjoemeld, of iets in die trant. De testen zijn uitgevoerd door een professioneel laboratorium, TLR. All good.

Wel is het voor journalisten en eigenlijk iedereen een reden om scherp te zijn op de methodologie: wat wordt er getest, op wat voor manier wordt er getest en op wat voor manier worden de resultaten gebracht?

Hier gaat het eigenlijk al mis en niet zo’n beetje ook. De test is namelijk in opdracht gedaan van Kassa zelf, wat mij journalistiek nogal onzuiver lijkt.

Waarom schakelt een (uitstekend) journalistiek programma een lobbyorganisatie in om een dergelijk rapport uit te poepen? Kassa kan zelf toch ook naar een lab stappen en een dergelijk onderzoek uitvoeren? Dit is echt: heel erg vreemd.

Dit artikel gaat (nog een heel stuk) verder onder de schaamteloze zelfpromotie

Schaamteloze zelfpromotie

Ik huur geen activistische organisaties in en probeer vooral journalistiek onafhankelijk te blijven. En betrouwbaar.

Kan je dit gratis artikel waarderen? Overweeg dan een donatie, als je mij financieel wil steunen. Of beter nog: word lid van de betaalde nieuwsbrief, dan krijg je er iets voor terug.

Over deze gang van zaken heb ik ook de eindredacteur bevraagd. Deze kwam dinsdag ongevraagd mijn WhatsApp ingefietst met een reactie op een paar Instagramstories die ik had geplaatst over het item, dus ik kon ‘m gelijk wat vragen stellen. De wederhoor ligt blijkbaar op straat

Surrealistisch. De eindredacteur van Kassa probeert mij wijs te maken dat niet PAN NL het onderzoek heeft uitgevoerd, maar het lab dat is ingeschakeld, TLR.

Dit slaat nergens op. Zoals ik al aangeef in het gesprek: dat je een lab inschakelt voor de detectie van stoffen, betekent niet dat zij het onderzoek uitvoeren. Je verzint immers zelf wat je laat onderzoeken, wat je onderzoeksvraag is, etc. De methodologie. Bovenaan het rapport zien we namelijk ook gewoon de auteur staan van het rapport: Sjoerd van der Wouw. Campaigner van PAN NL.

Sjoerd van der Wouw is overigens een campagnestrateeg die eerder bijvoorbeeld de termen ‘plofkip’ en ‘kiloknallers’ bedacht, in het kader van actie tegen de bio-industrie. Ik ben dus best fan van zijn eerdere werk. Hij is ook degene die in de video aan het woord komt, waardoor het lijkt dat hij een autoriteit is op het gebied, een onderzoeker. Maar dat is dus niet zo: hij is gespecialiseerd in media-aandacht genereren voor bepaalde kwesties en doet dat regelmatig met verve. Zo ook nu weer.

Al met al is het dus echt bijzonder vreemd dat de eindredacteur me wijs probeert te maken dat PAN NL dit onderzoek niet heeft uitgevoerd, terwijl Kassa zelf op haar website aangeeft dat PAN NL het onderzoek wel degelijk uit heeft gevoerd. Nogmaals, in opdracht van Kassa. Ik heb geen antwoord gekregen op de vraag waarom Kassa PAN NL heeft ingeschakeld en niet gewoon zelf het onderzoek heeft opgezet.

Gegaslight worden door de eindredacteur van Kassa stond in ieder geval niet op mijn bingokaart voor 2026

De methode

Goed, mijn verbazing daarover terzijde, laten we eens inhoudelijk naar het rapport kijken.

PAN-NL kocht in februari 2026 in één filiaal van elk van de vijf grootste supermarkten vier soorten snoepgroente (tomaten, komkommers, paprika’s en wortels), in totaal 20 producten.

Van elk product werd 150–250 gram direct uit de verpakking in een afgesloten zak gedaan en opgestuurd naar TLR International. Deze analyseerde de monsters op 800 verschillende pesticiden. Voor de meeste pesticiden heeft hun analysemethode een detectielimiet van 0.01 milligram per kilogram gewicht. Dat wil zeggen: bij minder dan 0.01 milligram per kilogram zal er niks gevonden kunnen worden, omdat de meetapparatuur niet gevoelig genoeg is. Onthoud dit getal.

De resultaten

Per supermarkt worden in het rapport de resultaten weergegeven, hieronder zie je bijvoorbeeld hoe dat voor de Albert Heijn eruitziet:

Van de dus 20 geteste snoepgroenten waren er 9 schoon, namelijk alle 5 snackwortels, 3 van de 5 snoepkomkommers en 1 snoeppaprika.

In de overige 11 producten werden in totaal 17 verschillende pesticiden gevonden (13 fungiciden en 4 insecticiden), met gemiddeld 1,9 residu per product. De meest vervuilde producten waren de snoeptomaten (allemaal besmet, gemiddeld 4,4 soorten per product) en de snoepgroenten van buitenlandse herkomst, met name uit Marokko.

Onder de gevonden stoffen bevonden zich 4 PFAS-pesticiden, 2 hormoonverstoorders, 4 kandidaten voor vervanging, 1 verdacht reprotoxische stof, 1 verdacht kankerverwekkende stof, en imidacloprid — een in de EU verboden pesticide op een Marokkaanse paprika. Alle gevonden residuen vielen binnen de wettelijke maximale residulimiet.

De interpretatie

Wat zeggen deze resultaten? Alles was binnen een wettelijk toegestane grens, dus je zou zeggen dat er in de eerste instantie niet per se een heel groot probleem is. Je kunt je natuurlijk afvragen in hoeverre die grenzen an sich betrouwbaar zijn, maar dat is een andere discussie.

Waar het in het rapport en de video vooral om gaat, is het volgende:

Deze grenzen zijn voor snoepgroenten anders dan voor babyhapjes uit een potje. PAN NL gaat ervanuit (zonder dit overigens verder te onderbouwen met cijfers, maar soit) dat veel van de geteste snoepgroenten worden gegeten door kinderen en baby’s (kinderen tot 1 jaar oud). Als je voor hen deze limiet aanhoudt, dan zie je dat de veilige grenzen voor de pesticiden op sommige snackgroenten ineens wel worden overschreden.

Dit is ook wat er in de beschrijving van de video wordt aangekaart en het is natuurlijk geen gekke gedachte. Er zijn gewoon veel ouders die in plaats van een hapje uit een potje zelf aan de slag gaan en in de keuken groenten pureren tot babyhapje. Als er een grens is aan die potjes, is het heel logisch om diezelfde grens ook aan te houden voor zelfgemaakte hapjes. En die wordt in dat geval overschreden.

Dit is de essentie van het rapport en de hoofdboodschap van de video, waar vrijwel elke ouder een hartstilstand van kreeg. De grenzen van snackgroenten worden overschreden, dus heb ik nu al die jaren m’n kind vergiftigd toen ik een bakje tomaten op tafel zette?

Hierbij moeten we echter twee kanttekeningen plaatsen die vrijwel alle zorgen wegnemen. En exact illustreren waarom je een dergelijke organisatie niet je onderzoek uit moet laten voeren, of op zijn minst dan een tegengeluid in de video moet laten geven.

Ten eerste: deze grens voor babypotjes ligt voor de meeste pesticiden op 0,01 milligram per kilogram.

Als je goed hebt opgelet, weet je dat dat precies de drempelwaarde is voor detectie voor de analysemethode van TLR en eigenlijk de meeste labs. Daarop is deze grens zelfs gebaseerd, zo lezen we zelfs in het rapport.

Uit Richtlijn 2006/125/EG, overweging 11:

“Het is derhalve passend voor levensmiddelen voor bijzondere voedingsdoeleinden, bestemd voor zuigelingen en peuters, een zeer lage gemeenschappelijke grenswaarde voor alle bestrijdingsmiddelen vast te stellen in afwachting van een wetenschappelijke studie over en beoordeling van de specifieke relevante stoffen. Deze zeer lage gemeenschappelijke grenswaarde moet worden vastgelegd op 0,01 mg/kg, wat gewoonlijk in de praktijk het minimaal opspoorbare niveau is.”

Kortom, het is het in de praktijk minimaal opspoorbare niveau. En laten we wel wezen: het is natuurlijk niet zo dat, omdat er pesticiden aanwezig zijn boven het in de praktijk opspoorbare niveau, dat dit ineens schadelijk is.

Dit is erg arbitrair en vrij essentieel. Dat dit specifiek nergens ter sprake komt, in de reel of het artikel, haalt wat mij betreft de validiteit van het kernpunt wel onderuit.

Ten tweede is het niet zo dat er bij onderzoek naar pesticiden wordt gekeken bij welke dosis iets schadelijk is en vervolgens de gevonden hoeveelheid wordt aangehouden. Uit bijvoorbeeld eerder mailcontact met Het Voedingscentrum:

Er is dus al een gigantische veiligheidsmarge voor de meeste pesticiden ingebouwd, van factor 100 of zelfs 1000. De gestelde babynorm is weer een factor 100 of 1000 lager dan dat voor sommige pesticiden.

Dit alles uit voorzorg: ook de wetenschap en de regelgevers willen uiteindelijk gewoon een veilige voedselketen voor iedereen.

Dus nee, dat de grens voor babyhapjes wordt geprojecteerd op snoepgroenten, zegt niet zoveel.

Je kunt het ook omdraaien: als er geen extra veilige grens voor babyhapjes gehanteerd zou worden, zou daar wellicht geen haan naar kraaien, omdat deze in de meeste gevallen nog steeds zeer ruim onder de gevonden waarden voor schadelijkheid zouden vallen. Nu gebeurt het wel, en moet de grens ineens voor alles gelden. Zo blijf je natuurlijk bezig en wordt het feit dat er een extra veilige grens in is gebouwd tegen zichzelf gebruikt. Dat voelt nogal scheef. De manier waarop in het rapport gerept wordt over “babynorm 120 keer overschreden” is dus gewoon framing.

Desalniettemin kan ik me best vinden in de gedachte dat we de betreffende grens maar voor alles moeten aanhouden. Gewoon uit zowel praktische overwegingen als uit voorzorg. Dan weten we zeker dat alles onder een bepaalde grens blijft, prima.

Maar dat is een totaal ander verhaal dan wat we hier krijgen gepresenteerd, namelijk een test waarbij een paar groenten deze grens overschrijden, wat reden tot alarm zou moeten zijn.

Andere kanttekeningen

Er gebeuren daarbij in het rapport nog wat vreemde dingen. Ik kan ze niet allemaal benoemen, maar ik behandel er een paar om de boel in perspectief te plaatsen.

Kleine steekproef

De auteur dekt zich continu in met bepaalde nuanceringen, om deze vervolgens toch weer helemaal overboord te kieperen. Bijvoorbeeld over de steekproefgrootte. We lezen:

Er is dus met de beperkte dataset geen statistische analyse mogelijk. Prima. Vervolgens worden er wel allerlei verregaande conclusies gehangen aan deze beperkte dataset, zoals “Met 11 pesticiden op 2 producten, kwam Aldi het slechtst uit de bus.”. Het is op basis van vier stuks groente, dus het is nogal heftig dit zo neer te schrijven. Er is geen herhaling geweest van de steekproef, geen tweede meting gedaan in een ander lab en alle groenten zijn gekocht in een filiaal van de betreffende supermarkt. Het is niet echt representatief, terwijl je de indruk krijgt dat het wel zo is.

Appels met peren

Ook lezen we in bovenstaande tekst dat de auteur zelf al aangeeft deels appels met peren te vergelijken. Ik zou wel willen stellen dat dit niet slechts deels is, maar eigenlijk grotendeels.

Het rapport concludeert dat er in de winter meer dan vier keer zoveel residuen zijn dan in de zomer, op basis van de test die PAN NL eerder al uitvoerde voor Kassa (wat dus ook destijds al vreemd was).

Maar in de zomertest kwamen alle twintig producten uit Nederland, terwijl in de wintertest elf van de twintig producten uit het buitenland kwamen. De toename wordt dus minstens zo goed verklaard door land van herkomst als door seizoen.

Deze wintertest maakt geen onderscheid tussen seizoen en herkomst. Zowel in de video als het rapport wordt geconcludeerd dat er in de wintertijd meer vervuiling is. Dat is iets dat je niet zomaar kan roepen.

Alle wortels, die allemaal schoon waren bevonden in de test (waarschijnlijk door het schrapen) komen uit Nederland en alle tomaten en paprika’s, het meest vervuild, komen uit het buitenland. In het rapport wordt geconcludeerd dat de boel in Nederland schoner is, maar dit ligt dus ook aan het soort groente dat er wordt bekeken.

Overigens is het sowieso vrij vreemd dat er continu naar de eerdere zomertest wordt gekeken als ultieme benchmark. Ook in de video wordt door auteur Sjoerd van der Wouw gezegd dat er vier keer zoveel pesticiden zijn gevonden als in de zomertest, alsof dat de nulmeting is waar we ons allemaal aan moeten houden. Uiteindelijk is dat zomerrapport van eenzelfde soort twijfelachtig allooi als deze wintertest. Maar ja, als je continu blijft testen, zul je op een gegeven moment meer detecteren dan de keer ervoor. Dat is niet automatisch alarmerend.

Weinig kwantitatief

We lezen en horen continu dat de gevonden waarden “zorgwekkend” zijn, maar nergens wordt dit gestut met iets van cijfers qua blootstelling. Hoeveel zou een kind dan bijvoorbeeld eten per dag en hoe overschrijdt dit een veilige grens? Het is veel speculatie, allemaal op basis van de eerder beschreven babynorm.

Ook wordt er geschreven over het cocktaileffect. Enerzijds wordt er gesteld dat er nog veel over onbekend is, om vervolgens toch maar weer allerlei verregaande conclusies te trekken zoals “In de snoepkomkommer van Plus werden 6 soorten pesticiden gevonden die bij elkaar opgeteld 140 keer de babynorm (14.000% van de babynorm) waren.”

Het cocktaileffect is zeker een reden tot zorg, maar je kunt natuurlijk niet zomaar allerlei stoffen bij elkaar optellen, die vergelijken met een arbitraire grens van detecteerbaarheid en dan maar concluderen dat het hommeles is.

Goed, het is ook weer niet zo dat het een feitelijk dichtgetimmerd, peer-reviewed wetenschappelijk onderzoek moet voorstellen. Het is een rapport. Toch wordt er zoveel legitimiteit toegedicht, dat ik dit soort aanmerkingen meer dan gepast vind.

Toxicoloog

In de video wordt daarbij ook nog eens beweerd, door toxicoloog Paul Scheepers nota bene:

“Als de aanstaande moeder dit consumeert, zou dat bij het kind tijdens de ontwikkeling schade kunnen veroorzaken. Die bestaat uit een afwijking van ontwikkeling. Misschien ook een afwijking in het ontstaan en de vorming van bepaalde organen, zoals het brein. Dat kan zich vertalen op latere leeftijd, als het kind geboren is, in ja dus bijvoorbeeld ADHD, een risicofactor voor ADHD of andere gedragsproblemen”.

ADHD is geen gedragsprobleem en de manier waarop dit verband wordt gepresenteerd is misleidend op zowel het vlak van pesticiden als het vlak van ADHD, dat een multifactoriële neurobiologische aandoening is.

Daarbij zegt Scheepers in de uitzending: “Een pesticide wordt niet ineens minder schadelijk omdat het in een verse tomaat zit in plaats van in een potje. De regels voor verse groente zouden gelijkgetrokken moeten worden met die voor babyvoeding.”

In het rapport lezen we op pagina 4:

Op pagina 13:

Op pagina 40:

Het lijkt alsof Scheepers en PAN NL met dezelfde mond praten.

De eindredacteur van Kassa liet weten dat Scheepers onafhankelijk toxicoloog is, maar dit zou je als journalist toch ook niet moeten willen, nog los van de vreemde uitspraken over ADHD.

Scheepers doet zelf veel onderzoek naar pesticiden en wordt voor elk PAN-rapport in de media opgetrommeld. Hij presenteert nu de boel ook ernstiger dan dat het is en laat na methodologische zwaktes en kanttekeningen aan te kaarten. Hij gebruikt daarbij exact dezelfde argument als het rapport dat hij onafhankelijk zou beoordelen. Zorgwekkend. Kassa zou er goed aan doen om bij een eventuele volgende test andere én meerdere toxicologen in te schakelen.

Kanttekening op kanttekening

Maar, even dit rapport en de video terzijde: ik kan zo vaak stellen als ik wil dat er bijvoorbeeld geen verband is gevonden tussen bepaalde pesticiden en ziektebeelden, uiteindelijk is dat ook iets dat je helemaal niet wil vinden. Dat wil je voor zijn en daarom moeten we uitgaan van het voorzorgsprincipe. Voorzichtigheid is geboden en op dat vlak staan er wel degelijk goede punten in het rapport.

Er zijn inderdaad een aantal pesticiden gevonden waarvoor we geen veilige grens stellen en die we dus sowieso willen vermijden. Bijvoorbeeld PFAS-pesticiden en de hormoonverstorende pesticiden, zoals ik boven al schreef. Dat is gewoon een valide punt van zorg. Hier had denk ik het rapport beter omheen gebouwd kunnen worden, maar goed. Daar had je natuurlijk niet vier miljoen views mee gehaald op sociale media.

Overigens classificeert het rapport fludioxonil als PFAS-pesticide, terwijl de Europese Commissie dit nog niet heeft gedaan. Dat had ook best benoemd kunnen worden bij uitspraken als “4 PFAS-pesticiden gevonden”, maar goed, dit is detail en ik snap ergens die overweging ook wel weer.

En onder de streep is het ook helemaal terecht dat er kritisch gekeken wordt naar de veilige grenzen die er wel zijn en ook (juist) naar de instantie die bepaalt wat toe wordt gelaten, het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (CtgB), waar echt heel erg veel op aan te merken is.

Het is niet de eerste keer dat ik me uitspreek in de discussie over pesticiden. En als ik continu de inhoud van een rapport of onderzoek neerhaal, lijkt het net alsof ik in het grotere plaatje enorm fan ben van pesticiden of de agrolobby of iets in die trant. Dus laat vooral duidelijk zijn dat ik denk dat het heel goed is dat er organisaties als PAN NL bestaan.

Het is ergens scheef dat ik hier een rapport van een lobby-organisatie bespreek, dat door moet gaan voor goede journalistiek. Maar diezelfde organisatie moet je ook vooral zien als tegenwicht op de gigantische agrolobby die impact heeft op de toelating van pesticiden, zoals vaak is gebleken en zoals ook Zembla regelmatig blootlegt. Daar zit natuurlijk het daadwerkelijke onrecht en daar zit de grotere strijd.

Ik denk alleen dat PAN NL zichzelf een beetje in de voet schiet als het in deze Telegraafmodus de aandacht blijft zoeken. Want dit is zo misleidend en had tegelijkertijd zoveel bereik, dat allerlei andere organisaties zoals Het Voedingscentrum zich genoodzaakt voelden zich ook uit te spreken over de kwestie.

Wat er vervolgens ontstaat in de online arena is een soort wellness-nietes discussie, waarbij het lijkt alsof de mensen en organisaties die gewoon naar de cijfers kijken, de mogelijk schadelijke impact van pesticiden bagatelliseren. Er is al weinig vertrouwen in Het Voedingscentrum en dit is alleen nog maar meer koren op de molen van “wakkere” mensen die de organisatie het liefst ontmanteld zien worden.

Met als lachwekkend hoogtepunt een “““““debunk””””” van voedselwaakhond Foodwatch, waarin ze een video van het Voedingscentrum zogenaamd factchecken. In die video reageerde het Voedingscentrum op de ontstane Kassa-ophef, door te stellen dat snoepgroenten gewoon veilig zijn om te eten op basis van wat we nu weten.

Ter debunk haalde Foodwatch een fragment aan uit diezelfde rapportage van Kassa, namelijk de uitspraken van Sjoerd van der Wouw, die tot een paar jaar geleden campagneleider was van Foodwatch. Waar Het Voedingscentrum dus juist zelf op reageerde. Volg je het nog?

Daadwerkelijk onderzoek

Vorige week kwam er een onderzoek uit waarvoor niet geheel verrassend nauwelijks aandacht was. Maar wat wel degelijk goed in elkaar zat, al was het ook een kleine steekproef. Bovenal werd er minder panisch omgesprongen met de resultaten, wat gelijk het gebrek aan media-aandacht verklaart.

Onderzoekers van het Louis Bolk-instituut maakten zelf zestig babyhapjes met groenten en fruit uit de supermarkt om te kijken hoeveel pesticiden ze erin aan zouden treffen en kochten daarbij ook vijf biologische en niet-biologische potjes.

In 17 van de zestig hapjes werden pesticiden gedetecteerd (dus dan zit je automatisch boven de babynorm), maar de onderzoekers zeggen zelf ook dat dit dus alsnog ruim binnen de veilige grenzen valt. Zo kan het dus ook.

Wetenschap

Wat rest is de gedachte dat wetenschap in deze altijd gemankeerd is. We kunnen nooit met 100 procent zekerheid zeggen of iets veilig is, net zoals we nooit met 100 procent zekerheid iets wetenschappelijk kunnen aantonen, alleen weerleggen.

Tel daarbij op dat we nu eenmaal bedraad zijn om aan te slaan op de stoffen die als “gif” worden bestempeld en het heel lastig is om die beeldvorming weer uit ons hoofd te krijgen, zodra we eenmaal het idee hebben dat wat we eten eventueel wel schadelijk zou kunnen zijn.

Daarom voelt het op een gegeven moment ook vrij onbehaaglijk om keer op keer dingen te zeggen als “het valt binnen de veilige grenzen”, maar op basis van flink wat gegevens kunnen we dat best stellen. Er is veel dat we niet weten, dus voorzorg is het devies, maar er is ook best wel wat dat we inmiddels wél weten.

Alles is een afweging: vrijwel iedereen, ook ik, ook het Voedingscentrum, ook wetenschappers, zouden liever een wereld zien waar geen enkele pesticide gebruikt hoeft te worden. De realiteit is helaas dat zonder pesticiden we veel te weinig eten zouden kunnen verbouwen. Het is dus veelal een noodzakelijk kwaad, tenzij je zelf met een moestuin aan de slag wil.

Biologisch of baking soda?

Tot slot werd mij continu de vraag gesteld of je dan beter biologisch kunt eten. Dit is weer een heel stuk op zich waard, maar in het algemeen kun je stellen dat biologische groenten vaak minder residuen bevatten en verder niet per se gezonder zijn. Zowel niet-biologisch als biologisch is gewoon veilig te eten. Biologisch is wel beter voor de natuur en de omgeving en ik denk juist dat daar meer aandacht voor mag komen, maar ook dat is weer een andere kwestie.

Wat veel belangrijker is, is dat we gewoon genoeg groente en fruit eten. Dit is zelfs iets dat PAN NL ook communiceert:

Welja, ik kan me niet voorstellen dat dit rapport daar nou aan bij heeft gedragen. De echte gezondheidsvoordelen in Nederland liggen toch echt bij meer groente eten en niet bij paniekzaaien over grotendeels veilig bevonden bestrijdingsmiddelen.

Verder werd mij regelmatig de vraag gesteld of het zin heeft om groenten te wassen met baking soda. Dat heeft vrij weinig zin, gewoon je groenten goed wassen met water is het beste wat je kunt doen, niet alleen vanwege de pesticiden, maar gewoon om vuil en wat niet al eraf te krijgen.

TL;DR

Voor eenieder die geen zin had dit alles te lezen en gewoon snel antwoord wil, vat ik de boel nog even samen in wat vlotte vragen.

Kun je met een gerust hart gewoon snoepgroenten blijven eten?

Ja.

Is het item van Kassa een journalistieke mispeer?

Ja.

Moeten we desalniettemin scherp blijven op pesticiden en is het bestaan van organisaties zoals PAN NL uiteindelijk een goed iets?

Ja.

Is het goed dat sommige pesticiden opnieuw worden bekeken ter goedkeuring?

Ja.

Moeten sommige pesticiden niet gewoon helemaal verdwijnen?

Ja.

Kun je beter biologische groenten eten?

Ja, maar niet per se vanwege de gezondheidsvoordelen.

Ben je moe van het zoveelste rapport dat niet door de journalistieke toetsing heen zou moeten komen ter publicatie, maar alsnog gewoon door een betrouwbaar medium online wordt gesmeten als zijnde betrouwbaar?

Ja.

Zitten er pesticiden in bier?

Geen flauw idee, maar het is vrijdagmiddag, dit was echt verschrikkelijk veel werk waar ik niet om had gevraagd, dus ik neem graag het risico.